HỮU XẠ TỰ NHIÊN HƯƠNG HÀ TẤT ĐƯƠNG PHONG LẬP

Người Á Đông vốn dĩ trọng sự từ tốn cùng tế nhị, nên ko lúc nào đề cao mình.

Bạn đang xem: Hữu xạ tự nhiên hương hà tất đương phong lập

Ngay cho vua chúa cũng xưng mình là Quả Nhân, là Cô Gia, chđọng chớ nói chi cho thường xuyên dân.

Những chữ «bỉ nhân», «bần đạo», «ti chức», v.v… là phần nhiều tiếng nói cực kỳ thông thường và toàn là ý niệm từ bỏ ti, trường đoản cú hạ.

Đó là nhà trương:

«Hữu xạ tự nhiên và thoải mái hương,

Hà tất đương phong lập.»

Tạm dịch:

«Có xạ thời vớ gồm hương thơm,

Cần bỏ ra đầu gió, phô trương với những người.»

Đức Khổng chính vì vậy ko bao giờ Khủng giờ xưng mình là «thánh nhân».

Ngài nói: «Nlỗi làm cho bậc thánh với bậc nhân thời ta chẳng dám! Nhưng có tác dụng nhưng ko ngán, dạy dỗ bạn mà lại ko mỏi, ta chỉ hoàn toàn có thể call được như thế nhưng mà thôi.» (LN, VII, 33).

Đó cũng chính là mặt đường lối sau đây Mạnh Tử vẫn theo: lúc Công Tôn Sửu ao ước xưng tụng Mạnh Tử là một trong những vị thánh nhân thì Mạnh Tử tức thời gạt đi và lảng thanh lịch cthị trấn không giống. (Mạnh Tử, Công Tôn Sửu thượng 2).

B. NHƯNG NGAY TỪ KHI NGÀI CÒN SINH TIỀN, CÁC MÔN ĐỆ NGÀI ĐÃ XƯNG TỤNG NGÀI LÀ THÁNH NHÂN

Có một vị quan thái tể hỏi Tử Cống: «Đức Phu Tử có phải là thánh chăng? Sao Ngài có tương đối nhiều tài quá vậy?»

Ông Tử Cống đáp rằng: «Ấy bởi Ttránh rộng thoải mái với Ngài kia. Chẳng phần lớn Ngài là thánh, Ngài còn có nhiều tài.» (LN, IX, 6).

Tử Cống hỏi đức Khổng: «Thầy là thánh rồi chứ gì?» Đức Khổng đáp: «Ta chẳng dám nhấn là Thánh! Nhưng có tác dụng lành, học tập đạo mà lại không chán, dạy đời mà không mệt nhọc, ta chỉ được điều này thôi.» Ông Tử Cống thưa rằng: «Làm lành, học tập đạo nhưng mà ko ngán, Có nghĩa là trí; dạy đời nhưng mà ko mệt, tức là nhân. Có đầy đủ nhân cùng trí, Thầy quả là Thánh rồi.» (Mạnh Tử, Công Tôn Sửu thượng 2).

Hữu Nhược nhận định rằng thánh nhân là tín đồ cực kỳ quần bạt tụy; nhưng theo ông thì từ Lúc gồm nhân loại cho thời đức Khổng, chưa xuất hiện ai quá trổi rộng đức Khổng. (Mạnh Tử, Công Tôn Sửu thượng 2).

Sách Vựng Uyển gồm chép:

Tề Chình họa Công hỏi Tử Cống: «Khổng Tử có phải là hiền lành nhân không ?» Tử Cống đáp: «Ngài là 1 vị thánh nhân.» Tề Chình họa Công hỏi: «Sự nhân từ của Ngài ra sao?» Tử Cống đáp: «Tôi chần chừ.» Tề Cảnh Công biến sắc nói: «Mới đầu thời ông nói Khổng Tử là thánh nhân, nay lại nói do dự. Thế là chũm như thế nào ?» Tử Cống đáp: «Tứ đọng này suốt cả quảng đời đội trời cơ mà lần chần ttránh cao bao nhiêu; suốt thời gian sống giẫm đất cơ mà đo đắn khu đất dầy bao nhiêu. Tđọng này theo Ngài Phu Tử, cũng y hệt như kẻ khát nước lấy gáo, mang bình ra sông, ra bể, nhằm múc đồ uống. Uống no bụng rồi đi, mà lại chả biết sông, hải dương, sâu là từng nào.» (Xem Uyên Giám Loại Hàm, quyển IV, trang 4672, mục chữ Thánh).

C. NHƯNG NHIỀU HỌC GIẢ ÂU CHÂU CHỈ GỌI ĐỨC KHỔNG LÀ HIỀN NHÂN, CHỨ KHÔNG CHỊU GỌI NGÀI LÀ THÁNH NHÂN

Nơi trang 458, quyển Lễ Ký II, Séraphin Couvreur chủ trương tất cả rằng:

1- Không thể dùng chữ Saint, chữ Sanctus của Công giáo mà lại dịch chữ Thánh, chữ Thánh nhân của Tứ Tlỗi, Ngũ Kinc.

2- Thánh nhân bắt buộc là những người dân được Chúa Thánh Thần ban ơn thánh sủng, cho nên vì vậy thánh nhân Trung Hoa cấp thiết nhỏng thánh nhân Công giáo, v.v…

Vì thay cơ mà Séraphin Couvreur dịch chữ Thánh nhân bằng chữ Le Sage tốt Le Sage de premier ordre; chữ Chí Thánh bằng chữ Le Sage par excellence, v.v… James Legge cũng theo đường lối ấy.

D. QUAN NIỆM THÁNH NHÂN CỦA ĐÔNG TÂY

vì vậy ao ước biết gắng nào là thánh nhân, ta đã điều tra khảo sát quan niệm của cả Đông lẫn Tây. Ta vẫn theo lần lượt trình bày ý niệm về thánh nhân của:

1- Công giáo

2- Tứ đọng Thư, Ngũ Kinh.

3- Chu Hi.

4- Chư Nho.

1. Quan niệm về thánh nhân của Công giáo

Jacques Douillet, năm 1960 vừa mới qua, bao gồm viết quyển: Qu’est-ce qu’un Saint (Thế như thế nào là một trong vị thánh nhân) bởi vì nhà sách Arthème Fayard tạo. Trong sách này, ông đưa ra quan niệm về thánh nhân theo Công giáo. Ta hoàn toàn có thể nắm tắt vài ba điểm chính nlỗi sau:

a/ Nói cho nhân từ, có nghĩa là rước Thượng Đế làm tiêu chuẩn và căn bản. (Il n’y a pas de saintebửa sans référence à Dieu. - p. 65)

b/ Thánh thiện tại là triển khai xong. (Sainteté serait alors synomyme de perfection morale. - p. 14)

d/ Hiền nhân là những người trau chuốt tinh thần mình; còn thánh nhân là những người dân quên mình vì Chúa. (Le sage a son attention concentrée sur lui-même, il travaille à sculpter sa propre nature, tandis que le Saint s’oublie lui-même pour ne penser qu’à Dieu. - p. 65).

e/ Từ năm 1534 trở sau đây, chỉ có Giáo hội bắt đầu được phong chuẩn chỉnh thánh nhân. Năm 1634, Giáo Hoàng Urbain VIII ra sắc đẹp chỉ gật đầu toàn bộ phần đông vĩ cơ mà dân chúng coi là Thánh, trước năm 1534. (Ib. pp 84, 85, 92…)

f/ Những người tuẫn máu bởi vì đạo, đều được xem là thánh, nhất là những người dân được ghi vào Tuẫn Tiết Lục (Martyrologue) của thánh Jérôme (nạm kỷ sản phẩm V), của Bède (núm kỷ IX), của giáo mục Adon (cố kỷ XI), của Usuard (nỗ lực kỷ IX), tốt Tuẫn Tiết Lục của thánh Giáo Hội La Mã (nuốm kỷ XV) (Martyrologue de la Sainte Eglise romaine). (Ib. pp 90, 91)

2. Quan niệm về thánh nhân theo Tđọng Thỏng, Ngũ Kinh

Trong cuộc hội thoại với Hạo Sinch Bất Hại, Mạnh Tử sẽ tư tưởng với xác định trí của thánh nhân nlỗi sau:

… Hạo Sinh Bất Hại fan nước Tề hỏi Mạnh Tử: «Nhạc Chính Tử là tín đồ nắm như thế nào ?» Mạnh Tử đáp: «Là fan thiện tại cùng tín.» Hạo Sinc Bất Hại hỏi tiếp: «Sao Hotline là thiện? Sao Call là tín?» Mạnh Tử giải: «Người mà lại hành động, nhân phẩm dễ thương và đáng yêu, đáng yêu gọi là Thiện tại. Người làm theo lương trọng điểm và bạn dạng tính, không ép buộc, không gián trá, call là Tín. Người nhưng mà lòng thiện nay phát lòi ra thân thể và mỗi cử đụng phần nhiều hợp với ý lành, call là Mỹ. Người bao gồm mỹ đức khá đầy đủ cùng tạo ra sự sự nghiệp, để cho cái mỹ đức mình chói lói bên trên đời, call là Đại. Đã là bực đại nhân, lại đứng ra hoằng hóa mang lại đời, để cho cõi tục hầu hết trở lại nẻo thiện tại, Điện thoại tư vấn là Thánh. Đã là bực Thánh, cảm hóa mang lại đời, núm nhưng mà snghỉ ngơi hành với trí huệ mình chẳng ai ức đạc được, chuyển đổi vô vàn, thông với trời khu đất, gõi là Thần…

«Trong 6 bậc kia, Nhạc Chính Tử gia nhập nhì bậc tốt, còn 4 bậc tê thì kế bên sức của người vậy.» (Mạnh Tử, Tận Tâm cmùi hương cú hạ, 24).

do đó, theo quan niệm của Mạnh Tử thì thánh nhân thực là hãn hữu, nđần độn năm một thusinh hoạt.

Hữu Nhược nói:

«… Người dăm bảy đấng,

Kìa kỳ lân vẫn kiểu như thú rừng,

Phượng hoàng vẫn các loại chyên muông,

Thái Sơn vẫn đúc theo khuôn lô đụn,

Sông với đại dương vẫn đơn vị ngòi lạch,

Thánh với phàm một phách thay nhân,

Nhưng thánh phàm, muôn phân, nngớ ngẩn biệt,

Vì thánh nhân bặt thiệp, rất quần…»

(Mạnh Tử, Công Tôn Sửu thượng, 2)

Thánh nhân bạt thiệp, vô cùng quần, do các Ngài là những người lý tưởng, duệ trí (Trung Dung XXXII), đức hạnh tuyệt đối hoàn hảo (Kinch Thỏng, Duyệt Mệnh trung, máu 3), noi gương Trời nhưng hành sự (Thánh hi thiên - Cận Tư Lục Tạp Chụ, quyển nhị, trang 1. - Dịch Kinc, Kiền quái, Tượng), sinh sống cuộc sống păn năn kết với Thượng Đế (Trung Dung XXXI).

Dịch Kinh viết: «Thánh nhân đức độ sánh với ttách đất, sáng láng nlỗi hai vầng nhật nguyệt, thay đổi thông tựa tứ mùa, ảnh hưởng người in tựa thần minh…» (Dịch Kinc, Hệ Từ thượng).

Trung Dung đề cùa tới thánh nhân những lần tốt nhất, cùng với hầu hết lời lẽ xinh xắn độc nhất vô nhị. Dưới trên đây, xin trích dẫn một trong tương đối nhiều đoạn.

Trung Dung viết:

«Chỉ có đấng chí thánh vào trần thế,

Mới gồm vừa đủ hoàn hảo trí tuệ.

Y nlỗi thể tất cả trời ẩn áo giáng lâm,

Mới độ lượng, hòa nhã, ôn thuần.

Y như gồm nhan sắc Ttránh phất phưởng,

Phấn phát, trường đoản cú cường, kiên cương, hùng dũng.

Y như là đã nạm giữ được mức độ thiêng;

Trang trọng, khiết tinc, trung bao gồm, triền miên,

Y nhỏng thừa kế được song phần cung kính.

Nói năng văn vẻ ví dụ, tỉ mỉ,

Y như thể phân tách được phần tiếp nối tinc vi.

Mênh với sâu thoáy, ứng hiện nên thì,

Mênh với nlỗi form ttránh mênh mông vô hạn,

Sâu thoắm như vực muôn trùng thăm thoáy.

Thấy bóng ngài, dân một dạ kính tôn,

Nghe lời ngài, dân tin yêu trọn niềm,

Ngài hành động: muôn dân đầy đủ hí hửng.

Nên tkhô nóng danh ngài vang lừng China,

Vượt biên thuỳ lan tới các nước ngoài.

Đâu xe cộ hoàn toàn có thể đi, fan rất có thể tới lui,

Đâu dành được trời đậy và khu đất chsống.

Đâu còn nhật nguyệt hai vầng tngơi nghỉ mngơi nghỉ,

Đâu bao gồm móc ứ đâu gồm sương rơi.

Đâu còn tồn tại chiếc máu nóng bé người,

Tại vị trí kia ngài vẫn được tôn sùng quí báu.

Thế nên được gọi là “cùng ttránh phối ngẫu”.»

(Trung Dung XXXI)

3. Quan niệm về thánh nhân theo Chu Hi

Trong tập Chu Hi học án của linc mục Stanislas Le Gall, chiếc tên, có một quãng comment về thánh nhân nlỗi sau:

«Trên mẫu mã fan quân tử còn tồn tại thánh nhân, kiệt tác của Tạo Hóa, tinc hoa của trái đất.

«Xét về phương thơm diện bản thể, phương thơm diện «thiên địa bỏ ra tâm», thì thánh nhân tương tự như gần như tín đồ, phần lớn trúc tận hưởng hệt nhau. Nhưng điểm làm cho thánh nhân khác hoàn toàn chính là trên «khí hóa học bỏ ra tính» sinh sống địa điểm thánh nhân tinc toàn, đơn thuần, y hệt như hạt kyên cưng cửng trong suốt, không lo nghĩ cho ánh nắng rọi thấu qua.

Xem thêm: Nấu Ăn Sáng Đơn Giản: Cách Nấu Canh Khổ Qua Nhồi Thịt Không Bị Đắng Cực Ngon

Chu Hi nói: «Con bạn là tinc hoa của tử vi ngũ hành, mà lại thánh nhân là tinh hoa của tinch hoa đó…»

«Trong phần đông vắt kỷ tiếp giáp ranh thời kỳ nguim tbỏ, lúc trả võ còn măng sữa, mới lạ, lúc khí hóa học hãy còn tinc khiết, thì dĩ nhiên bao gồm thánh nhân sinh; chính là thời kỳ hoàng kim, bao gồm thánh nhân, minc triết trị dân, tạo cho họ vui lòng. Hứa Dung Trai cho rằng đầu từng kỷ nguyên ổn dải ngân hà, lại sở hữu một vị thánh nhân như Phục Hi. Vũ trụ càng già càng cỗi, đồ dùng hóa học càng ô trọc, thì thánh nhân lại càng trsinh sống cần hãn hữu thấy, cùng hoàn võ lại dần dần dà trở về tâm trạng láo lếu mang nguim thủy.

«Dưới đây là hồ hết vị thánh nhân đã có được công nhận:

1- Phục Hi (2852-2737)

2- Thần Nông (2737-2697)

3- Hoàng Đế (2697-2597)

4- Nghiêu (2357-2255)

5- Thuấn (2255-2205)

6- Vũ (2205-2197)

7- Thành Thang (1766-1753)

8- Y Doãn (? -1713)

9- Tỉ Can (? - 1222)

10- Vnạp năng lượng Vương (1232-1135)

11- Vũ Vương (1196-1116)

12- Châu Công (? -1105)

13- Liễu Hạ Huệ (khoảng tầm 600)

14- Khổng Tử (551-479)

Vị thánh ở đầu cuối lại là vị thánh được suy tôn, sùng thượng những nhất: sẽ là đức Khổng. Tử Cống nói vào quyển V, tiết 6, Luận Ngữ: «Thực Trời sẽ ban các ân trạch các tài năng mang lại đức Khổng; Ngài chính là vị Thánh…»

«Thánh nhân đó là mẫu mã tín đồ lphát minh trong nhân loại, chính là tinh hoa của quả đât, đó là tín đồ vẫn thể hiện được sự toàn thiện tại. Sự toàn thiện tại ấy cũng khá được Gọi là «Thành», là «Chí Thành», «chí thiện», chính vì vậy mà lại Rémusat vẫn dịch «thành” là «toàn thiện»; Intorcetta đã dịch là hoàn thiện, tinch tuyền; Legge cũng dịch là tinc tuyền ko trộn phách tà ngụy.

«Chu Hi cũng định nghĩa «thành» là chân thực, không còn chút ít bỏ ra man muội, phạm tội.

«Thánh nhân những điều đó có một đời sống trọn vẹn phù hợp cùng với thiên lý. Cũng nói theo một cách khác thánh nhân được ca tụng là «thành», đó là vì chưng vẫn sống cuộc sống trọn vẹn phù hợp với tính bản nhiên, với thiên lý, cùng vì vậy đã kết hợp được cùng với ttránh đất, đang sánh được cùng với ttách khu đất.

«Chu Liêm Khê nhận định rằng chữ «thành» đồng nghĩa tương quan cùng với chữ Thái Cực, với Lý. Thái Cực xuất xắc Lý ấy, ngẫu nhiên ai cũng tất cả, tuy vậy khi Thái Cực hay Lý đã lồng vào hình thái, khí hóa học ko tinch tuyền thì ảnh hưởng sẽ bị giới hạn lại. Chỉ tất cả thánh nhân sinh sống theo tính phiên bản thiện của bản thân mình, đề xuất thần trí tín đồ đánh giá được hằng tính của từng đồ, mỗi sự; ý chí bạn nhắm tới chân, thiện nay, mỹ, không chút khó khăn và sống vào đường nhân nẻo đức, vào trãt từ bỏ và nghĩa vụ, ko chút chi vất vả.

«đa phần fan thường nghĩ «thánh nhân sinh nhi tri chi» với cho rằng thánh nhân gồm kăn năn óc sáng dạ quán triệt, bao hàm phần nhiều sự, phần lớn điều; «thánh nhân cũng thông minh khôn lường nlỗi thần minh»… Nhưng Chu Hi nhận định rằng thánh nhân chỉ tiếp liền được số đông nguyên lý đại cưng cửng, cùng dễ dàng suy ra các áp dụng rõ ràng, có lợi mang lại số đông tín đồ.

«Đó cũng là chủ kiến của Doãn Nhan Minc (1200), một đơn vị bình giải Luận Ngữ. Ông nói: «Tuy là bậc thánh nhân, lý tưởng thiên phú, và sinc nhi tri đưa ra, đức Khổng thường nói đi kể lại rằng Ngài ham học, hiếu học. Ta chớ tưởng đó là Ngài nói nhún nhường dường, nhằm khuyến nghị các đồ đệ theo gương mà lại nỗ lực. Không, Ngài chỉ biết phần đa chân lý hằng cửu, còn phần đa vận dụng ví dụ, đặc điểm, ví như những cụ thể về lễ thức tốt nhã nhạc, đa số cthị trấn xưa tích cũ, hầu như biến chuyển nạm lịch sử vẻ vang cổ klặng, thời đức Khổng cũng phải học mới biết.

«Nhưng mỗi lúc chạm chán các vụ việc nan giải, trở ngại, Ngài lập tức thấu triệt tiện lợi, bao gồm quyết định sáng suốt, những phán đân oán xác đáng, minc triết, do Ngài lý tưởng tinh tế siêu mực.» Chu Hi nhận định rằng thánh nhân tất cả một khối hận óc hoàn toàn trong sáng, hàm tàng vạn lý, vừa thoạt bắt đầu cảm giác, lập tức nối liền ngay…

… «Thánh nhân chính vì bao gồm tầm nhìn sắc sảo thấu triệt, bởi vì lòng ko bợn tư tà, dục vọng, cho nên vì vậy new nhìn thấu đáo được hầu như điều tinh vi kì diệu.

«Thánh nhân lại còn là một những người dân bao gồm đức hạnh khôn xiết việt, theo như đúng Trung Dung, Trung Đạo; xử sự luôn luôn theo bao gồm lý. Mạnh Tử nói: «Các quan liêu năng thì Ttách ban cho đông đảo fan, nhưng mà chỉ tất cả thánh nhân tận dụng tối đa được quan lại năng mình, bởi vì những Ngài sinh sống trọn vẹn hợp với chân lý, hợp với lương tri, lương năng…

… «Thánh nhân vày không xẩy ra tình dục quấy phá, nên những khi nào thì cũng đàng hoàng thanh hao thản. Thiên lý, thiên đạo được thể hiện chỗ Ngài một phương pháp tách biệt nhằm soi đường truyền lối đến kẻ khác…» Ở khu vực thánh nhân, mỗi cồn tác, từng động tác, mỗi lời ăn tiếng nói, ngay tới sự ở vắng lặng, cũng là rất nhiều bài học hữu dụng cho các bậc chủ yếu nhân quân tử. Những kẻ phàm phu tục tử nếu như không được cải hóa, thời chỉ tại họ sẽ rạm căn uống thay đế vào tính lỗi nết xấu, với lòng chúng ta sẽ hỏng lỗi. Còn thánh nhân luôn luôn luôn có thể soi sáng sủa nhân trí cùng cải hóa nhân chổ chính giữa.

«Hình ảnh hưởng trọn của thánh nhân thực là vô hạn nlỗi ảnh hưởng của Ttránh. Chu Hi nói: «Cũng giống hệt như xem tứ mùa vần luân chuyển, xem vạn vật dụng sinh hóa, thì biết được thiên lý đổi thay dịch sống khắp chỗ mà lại chẳng nên Trời yêu cầu nói cần lời. Tại vị trí thánh nhân cũng vậy, rượu cồn hay tĩnh, tuyệt nhất tốt nhất mọi khải minc nguyên lý huyền diệu; sự toàn thiện nay, tinh tuyền sẵn chứa vị trí tín đồ. Và Chu Hi Tóm lại bởi đông đảo lời hết sức hào hứng nhỏng sau: «Thánh nhân là hiện nay thân của Ttách.» (Xem Stanislas Le Gall, Le Philosophe Tchou Hi, sa doctrine, son influence, p. 63 et ss).

4. Quan niệm về thánh nhân theo chỏng Nho

Các danh nho về sau cũng đều có đa số đánh giá và nhận định hết sức sâu sắc cùng chính xác. Các Ngài mang lại rằng:

a/ Thánh nhân là những người dân sống «thuần thiên lý», không thể bốn tà, nhân dục: Đó là tinh thần nhưng mà nho gia Gọi là «thành». (Thành trả chân thực vô vọng đưa ra vị, thiên lý đưa ra bản nhiên dã. Chu Hi. - Xem Lễ Ký, Couvreur dịch, quyển II, trang 458, crúc thích).

b/ Thánh nhân là những người dân đã đoạt thiên đạo, thiên vị, thực hiện được thiên vị. (Thành giả hoạn tính dã. - Trịnh Khang Thành. -Xem Lễ Ký, Couvreur dịch, quyển II, trang 458).

c/ Thánh nhân là những người dân có được khoảng kích ngoài hành tinh. (Thánh nhân đưa, thiên địa đưa ra lương dã. Trình Tử. - Xem Uyên Giám Loại Hàm IV, trang 4670, mục chữ Thánh).

d/ Thánh nhân là những người dân hợp lý, duệ trí hoàn hảo, sinc sau trời đất, cơ mà biết chuyện gồm trước ttránh đất; chết trước trời khu đất nhưng biết cthị xã Lúc ttách đất cáo chung. (Tkhô cứng nhân trả, hậu thiên địa nhi sinh, nhi tri thiên địa chi thuỷ. Tiên thiên địa nhi vong, nhi tri thiên địa đưa ra bình thường. - Hạc Quan Tử. - Xem Ulặng Giám Loại Hàm IV, trang 4669, mục chữ Thánh).

e/ Thánh nhân là những người hoàn thiện. (Tích thiện nay bỏ ra toàn vị bỏ ra thánh nhân. Tuân Tử. - Xem Uyên Giám Loại Hàm IV, trang 4669).

Á Đông, khác cùng với Tây pmùi hương, quán triệt rằng những người hi sinh tuẫn huyết bởi vì đạo giáo là thánh nhân. Đó chỉ nên rất nhiều nhân vật, liệt cô gái, đông đảo bậc khả kính mà lại thôi.

Á Đông cũng cho rằng chẳng thể như thế nào tu phàm trọng điểm nhưng mà đổi mới thánh nhân được; đề xuất đạt tới mức Thiên Tâm, mới thành thánh được. Cũng hệt như mài gạch ốp, tất yêu nào khiến gạch men thành gương; tương tự như lấy ấp trứng con kê nhưng mà ao ước nsinh hoạt ra vịt, thì là chuyện không thể đạt được. Đó cũng đó là ý niệm của Phật giáo và Lão giáo.

Đối chiếu quan niệm về thánh nhân thân Đông với Tây, và chỉ cất giữ đa số điểm tương đồng, ta ghi nhận:

1- Thánh nhân đề nghị là những người khôn xiết phàm.

2- Thánh nhân bắt buộc là những người dân thông minh duệ trí.

3- Thánh nhân nên là những người đang chế ước được nhân dục cùng đã đạt được thiên đức, thiên đạo.

4- Thánh nhân đề xuất là những người dân tinc toàn, triển khai xong.

5- Thánh nhân phải là những người dân đã gồm công cải hóa quần sinc.

E. ĐỨC KHÔNG LÀ VỊ THÁNH NHÂN CHÂN THỰC

Khi sẽ nắm vững được phần đông tiêu chuẩn chỉnh để xác định thay như thế nào là thánh nhân, ta quay lại suy khảo xem tại sao Nho gia xưa ni xưng tụng đức Khổng là vị thánh nhân.

Nho gia nhận định rằng đức Khổng là thánh nhân vì:

1- Đức Khổng đang đạt tới Thiên đạo, cho tới Trung Đạo (Mạnh Tử, tận Tâm hạ, câu 37, 38. - LN, XIII, 21).

2- Đức Khổng đang «tận tính», đang đi đến được tới hết sức thức (Trung Dung XXII).

3- Ngài đã sinh sống cuộc sống phối kết với Thượng Đế, tốt nhất là vào tuổi già (LN, II, 4).

4- Ngài đã bao gồm công rước thiên lý, nhân luân, dạy dỗ cho muôn triệu nhỏ người; nắm tức là vẫn ttê mê tán thuộc ttránh đất (Trung Dung XXII).

Đọc Tứ Tlỗi ta thấy tuy đức Khổng không trực tiếp xưng bản thân là thánh nhân, nhưng mà ngữ điệu, động tác Ngài sẽ biểu thị rằng Ngài tin cậy bản thân là thánh nhân.

1- Ngài nói hay mông thấy Chu Công. Thế là đồng tkhô giòn tương xứng (LN, VII, 5).

2- Ngài nói Ngài là vẻ sáng của Thượng Đế như Văn uống Vương (LN, IX, 5); mà Văn uống Vương là một vị đại thánh theo Tứ Tlỗi, Ngũ Kinch, (Xem Trung Dung XXVI. - Kinh Thi, Đại Nhã, Văn uống Vương).

3- Ngài nhận định rằng đời Ngài là 1 trong bài kinh nguyện trường thiên (LN, VII, 34).

4- Ngài nhận định rằng chỉ bao gồm Ttách mới đọc Ngài (LN, XIV, 37).

5- Ngài ý muốn bắt chiếc Ttránh mà hành sự (LN, XVII, 18).

6- Ngài cho rằng gồm thánh nhân thành lập, thì thần thiết bị cũng chỉ ra để chứng tỏ (LN, IX, 8). Quả nhiên năm Ai Công 24, ngày xuân, kỳ lạm xuất hiện. Ngài ghi chụ sự kiện ấy kết thúc, liền dừng cây bút, nhận định rằng trọng trách mình đã ngừng, với rộng 1 năm sau Ngài tạ chũm.

Ngày nay, xét lại cuộc sống Ngài, công trình Ngài, đức độ Ngài, tác động của Ngài so với hậu ráng, sau thời điểm đang xác minh lại phần lớn tiêu chuẩn để minc định nạm làm sao là một vị thánh nhân, chúng ta cũng nên đi mang đến kết luận: Đức Khổng là vị thánh nhân chân thực…

*
*

Á Thánh Mạnh Tử Khổng Tử

Mục lục | Phi lộ | chương 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20